Үлпек қайың (Betula Pubescens Ehrh.) Бүршігі экстрактысы негізінде капсулаларының құрамын, технологиясын жасау және сапасын бағалау
https://doi.org/10.59598/ME-2305-6053-2026-120-3-134-145
Аңдатпа
Зерттеудің мақсаты. Қайың бүршіктерінен алынған құрғақ экстракт негізінде капсула түріндегі жұмсақ диуретикалық әсері бар дәрілік препараттың технологиясын әзірлеу.
Материалдар және әдістер. Эксперименттік зерттеу барысында 70% этанол қолдана отырып, қайың бүршіктерінен құрғақ экстракт алу технологиясы әзірленді. Материалдық баланс есептеліп, технологиялық және аппаратуралық сызба құрылды. Экстракция шарттарын оңтайландырғаннан кейін қатты дәрілік форма – капсула құрамы жасалып, капсулятор құрылғысында дайындалды.
Нәтижелер және талқылау. Экстракцияның оңтайлы шарттары: шикізат пен экстрагенттің арақатынасы – 1:1; ерітінді – 70% этанол; температуралық режим – 45-50 °C. Алынған құрғақ экстракт келесі құраммен капсулаға енгізілді: 0,300 г қайың бүршіктерінің құрғақ экстрактысы, 0,195 г картоп крахмалы, 0,003 г аэросил А-380, 0,002 г кальций стеараты. Барлық үлгілер Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фармакопеясы талаптарына сәйкес зерттелді.
Қорытындылар. Қайың бүршіктерінен құрғақ экстракт пен оның негізінде капсула түріндегі дәрілік препаратты алу технологиясы әзірленіп, тәжірибелік зерттеу нәтижелерімен негізделді.
Авторлар туралы
Ш. Д. КасымоваҚазақстан
Шахназ Дилшадқызы Касымова
050000, Алматы қ., Төле би к-сі, 94
Р. Б. Аюпова
Қазақстан
050000, Алматы қ., Төле би к-сі, 94
Л. Н. Киекбаева
Қазақстан
050000, Алматы қ., Төле би к-сі, 94
Г. С. Ибадуллаева
Қазақстан
050000, Алматы қ., Төле би к-сі, 94
Әдебиет тізімі
1. Виноградова Н.Г., Берестовская В.С., Бланкова З.Н., Вавилова Т.В., Гомыранова Н.В., Масенко В.П., Мареев В.Ю., Скворцов А.А., Сорокина Н.А., Терещенко С.Н. Лабораторные аспекты использования результатов иммунохимического определения концентрации NT-proBNP при ведении пациентов с хронической сердечной недостаточностью: поддержка принятия клинических решений. Кардиология. 2024; 64 (8): 68-78. https://doi.org/10.18087/cardio.2024.8.n2720
2. Жанкалова З.М., Ногаева М.Г., Оразбаева М.М., Кушимбаева К.К., Хайбуллина Г.М., Есиркепова А.Ж., Габдуллина Г.Х. Созылмалы жүрек жеткіліксіздігі бар науқастардағы психоэмоционалды күй. Наука и здравоохранение. 2023; 25 (5): 221-231. https://doi.org/10.34689/SH.2023.25.5.028
3. Endrighi R., Waters A.J., Gottlieb S.S., Harris K.M., Wawrzyniak A.J., Bekkouche N.S., Li Y., Kop W.J., Krantz D.S. Psychological stress and shortterm hospitalisations or death in patients with heart failure. Heart. 2016; 102 (22): 1820-1825. https://doi.org/10.1136/heartjnl-2015-309154
4. Ползик Г.Б., Капсултанова Д.А., Шведкова Т.А., Безина Е.М., Ешмухамбетова М.А., Исагалиева Д.Т., Сардарова Г.О., Утина Г.А., & Юсенова А.Г. Созылмалы артериялық гипертензияның клиникалық жағдайы. Вестник Казахского Национального медицинского университета. 2016; 3: 6-9.
5. Бекбосынова М.С., Иванова-Разумова Т.В., Джетыбаева С.К., Оралбекова Ж.О. Кардиологическая служба Казахстана сегодня: острый коронарный синдром, хроническая сердечная недостаточность, атеросклероз. Кардиология. 2024; 64 (1): 34-36. https://doi.org/10.18087/cardio.2024.1.n2580
6. Кошербаева Л., Самамбаева А., Boquete Yolanda Pena, Имаматдинова А. Методология расчета предотвратимой смертности на примере сердечно-сосудистых заболеваний в Казахстане. Наука и Здравоохранение. 2022; 4 (24): 101-107. https://doi.org/10.34689/SH.2022.24.4.013
7. Mamas M.A., Sperrin M., Watson M.C., Coutts A., Wilde K., Burton C., Kadam U.T., Kwok C.S., Clark A.B., Murchie P., Buchan I., Hannaford P.C., Myint PK. Do patients have worse outcomes in heart failure than in cancer? A primary care-based cohort study with 10-year follow-up in Scotland. Eur. J. Heart. Fail. 2017; 19 (9): 1095-1104. https://doi.org/10.1002/ejhf.822
8. Vaduganathan M., Claggett B.L., Jhund P.S., Cunningham J.W., Ferreira J.P., Zannad F., Packer M., Fonarow G.C., McMurray J.J.V., Solomon S.D., Estimating lifetime benefits of comprehensive disease-modifying pharmacological therapies in patients with heart failure with reduced ejection fraction: a comparative analysis of three randomised controlled trials. The Lancet. 2020; 396 (10244): 121-128. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30748-0
9. Cowie M.R., Fisher M. SGLT2 inhibitors: mechanisms of cardiovascular benefit beyond glycaemic control. Nat. Rev. Cardiol. 2020; 17 (12): 761-772. https://doi.org/10.1038/s41569-020-0406-8
10. Кузнецова О.Ю. Обзор современных препаратов с биологически активными композициями березового гриба чага. Разработка и регистрация лекарственных средств. 2016; 1: 128-141.
11. Mashentseva A.A., Dehaen W., Seitembetov T.S., Seitembetova A.J. Comparison of the antioxidant activity of the different Betula pendula Roth. extracts from northern Kazakhstan. Journal of Phytology. 2011; 3 (1): 18-25.
12. Морозова И.В., Чернобровкина Н.П., Пчёлкин В.П. Фракционный и жирнокислотный состав липидов фрагментов почек по фазам распускания у растений рода Betula L. Физиология растений. 2024; 71 (6): 723-734. https://doi.org/10.31857/S0015330324060059
13. EFSA Panel on Plant Health (PLH); Civera A.V., Baptista P., Berlin A., Chatzivassiliou E., Cubero J., Cunniffe N., de la Peña E., Desneux N., Di Serio F., Filipiak A., Hasiów-Jaroszewska B., Jactel H., Landa B.B., Maistrello L., Makowski D., Milonas P., Papadopulos N.T., Potting R., Susi H., Van Der Gaag D.J., Battisti A., Mas H., Rigling D., Faccoli M., Mikulová A., Stergulc F., Christoph E., MosbachSchulz O., Streissl F., Gonthier P. Commodity risk assessment of Betula pendula and Betula pubescens plants from the UK. EFSA J. 2024; 22 (11): e9051. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2024.9051
14. Harr L., Esper J., Kirchhefer J.A. et al. Growth response of Betula pubescens Ehrh. to varying disturbance factors in northern Norway. Trees. 2021; 35: 421-431. https://doi.org/10.1007/s00468-020-02043-1
15. Paniagua-Zambrana N. Y. et al. Betula pendula Roth Betula pubescens Ehrh. Betulacae. Ethnobotany of the Mountain Regions of Eastern Europe: Carpathians. Cham: Springer International Publishing; 2024: 1-16. https://doi.org/10.1007/978-3-031-87802-2_50
16. Isakov I. Y. The effect of a single inbreeding on the growth and development of fast-growing tree species, Betula pendula and Betula pubescens. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. 2021; 875 (1): 012014. https://doi.org/10.1088/17551315/875/1/012014
17. Качалина Т. В., Малышева Н.А., Семкина О.А., Джавахян М.А. Разработка состава и технологии капсул, содержащих винограда культурного листьев красных экстракт сухой. Вопросы биологической, медицинской и фармацевтической химии. 2020; 23 (8): 19-25.
18. Абдурахимов А. Х., Эргашева З. А., Усманов Х. А. Применение экзотоксина холерного вибриона для лечения хронической почечной недостаточности. Health journal. 2020; 1 (5): 111-113. https://doi.org/10.24411/2181-0443/2020-10023
19. Калашникова В. Н., Альдяков А. В. Диагностика и лечение хронической почечной недостаточности у кошек. Студенческая наука-первый шаг в академическую науку. М.; 2021: 242-245.
20. Поляков Д.С., Фомин И.В., Беленков Ю.Н., Мареев В.Ю., Агеев Ф.Т., Артемьева Е.Г., Бадин Ю.В., Бакулина Е.В., Виноградова Н.Г., Галявич А.С., Ионова Т.С., Камалов Г.М., Кечеджиева С.Г., Козиолова Н.А., Маленкова В.Ю., Мальчикова С.В., Мареев Ю.В., Смирнова Е.А., Тарловская Е.И., Щербинина Е.В., Якушин С.С. Хроническая сердечная недостаточность в Российской Федерации: что изменилось за 20 лет наблюдения? Результаты исследования ЭПОХА-ХСН. Кардиология. 2021; 61 (4): 4-14. https://doi.org/10.18087/cardio.2021.4.n1628
21. Баширов А.У. Эпидемиология хронической сердечной недостаточности в Казахстане и других странах. Ульяновский медико-биологический журнал. 2024; 3: 17-27. https://doi.org/10.34014/2227-1848-2024-3-17-27
22. Усманова У.И., Хужамбердиев М.А., Мирсайдуллаев М.М. Нейрогормоны и цитокины при сердечной недостаточности. I Евразийский конгресс кардиологов. I Национальный конгресс кардиологов Казахстана. Астана; 2009: 78-78.
23. Беркинбаев С.Ф., Джунусбекова Г.А., Исабекова А.Х. Клиническая эффективность петлевого диуретика торасемида в лечении больных хронической сердечной недостаточностью. Результаты казахстанского многоцентрового исследования «ПОЭТ». Рациональная Фармакотерапия в Кардиологии. 2014; 10 (5): 495-499. https://doi.org/10.20996/1819-6446-2014-10-5-495-499
24. Самбукова Т.В., Овчинников Б.В., Ганапольский В.П., Ятманов А.Н., Шабанов П.Д. Перспективы использования фитопрепаратов в современной фармакологии. Обзоры по клинической фармакологии и лекарственной терапии. 2017; 15 (2): 55-62.
25. Сафонова Н.В., Трофимова Е.О. Обзор российского рынка растительных препаратов. Ремедиум. Журнал о российском рынке лекарств и медицинской технике. 2021; 3: 11-22.
26. Государственная фармакопея Республики Казахстан. Т. 1. Алматы: Издательский дом «Жибек жолы»; 2008: 592.
27. Государственная фармакопея Республики Казахстан. Т. 2. Алматы: Издательский дом «Жибек жолы»; 2009: 804.
28. Государственная фармакопея Республики Казахстан. Т. 1. Алматы: Издательский дом «Жибек жолы»; 2014: 872.
29. Омарова Р.А. Некоторые аспекты хронической сердечной недостаточности. Кардиоваскулярная терапия и профилактика. 2019; 18 (1): 117-118.
30. Джунусбекова Г.А., Тундыбаева М.К., Леонович Т.Н. Проблема диагностики фибрилляции предсердий в республике Казахстан. Консенсус совета экспертов. Science & Healthcare. 2022; 24 (2): 240-248.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Касымова Ш.Д., Аюпова Р.Б., Киекбаева Л.Н., Ибадуллаева Г.С. Үлпек қайың (Betula Pubescens Ehrh.) Бүршігі экстрактысы негізінде капсулаларының құрамын, технологиясын жасау және сапасын бағалау. Медицина және экология. 2026;(3):134-145. https://doi.org/10.59598/ME-2305-6053-2026-120-3-134-145
For citation:
Kassymova Sh.D., Ayupova R.B., Kiyekbayeva L.N., Ibadullayeva G.S. Development of the composition and technology of capsules from of Betula Pubescens Ehrh. extracts. Medicine and ecology. 2026;(3):134-145. (In Kazakh) https://doi.org/10.59598/ME-2305-6053-2026-120-3-134-145
JATS XML
















