Қазақстандағы дәрілік заттарды онлайн өткізу мәселелері

Зерттеудің мақсаты. Қазақстан Республикасында дәріхана тауарларын онлайн сатуда мүмкін болатын проблемаларды зерттеу және олардың пайда болуының негізгі себептерін анықтау.

Материалдар және әдістер. Дәріхана тауарлар айналымының бірыңғай сызбасын зерттеу үшін Тауарларды таңбалау және қадағалау ақпараттық жүйесінің (markirovka.ismet.kz), Қазақстан Республикасының дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласындағы нормативтік құжаттарды зерттеу үшін Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесінің (Adilet.zan.kz), сондай-ақ Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ресми веб-сайттарын талдау үшін деректер базасы зерттелді, РДҒИ/РИНЦ, Scopus, Pubmed дерекқорлары.

Нәтижелер және талқылау. Дәрілік заттарды бөлшек саудада өткізуге бағытталған Қазақстан Республикасындағы фармацевтикалық электрондық коммерция нарығына салыстырмалы талдау жүргізілді. Сонымен қатар, алынған мәліметтерге Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің базасымен салыстырмалы талдау жүргізілді. Нәтижесінде онлайн-дәріханалар мен маркетплейстар сияқты онлайн-платформалар арқылы дәрілік заттарды өткізу кезінде туындайтын негізгі мәселелер атап көрсетілді.

Қорытындылар. Қазақстанда дәрілерді онлайн сатылымы сапаны бақылау, нормативтік талаптарды сақтау және тұтынушы деректерінің құпиялығын сақтауға байланысты көптеген қиындықтарды тудырады. Негізгі тәуекелдерге рұқсаттарды тексерудегі қиындықтар, өнімнің түпнұсқалығы мен сапасын бақылау, сақтау және тасымалдау шарттарын бұзу, сондай-ақ тауарларды қайтару және бағаларды реттеу мәселелері жатады. Сонымен қатар, науқастың деректерінің қауіпсіздігін және өнім туралы ақпаратты аударудың дәлдігін қамтамасыз ету үлкен назар аударуды қажет етеді.

1. Алимбатыров М.Р., Тулебаев Е.А. Проблемы реализации лекарств на маркетплейсах. Казахстанский журнал медицины и фармации. 2023; 2: 91-100.

2. Алимбатыров М.Р., Тулебаев Е.А. Фармацевтерді дайындауда ақпараттық ресурстарды ұтымды қолдану дағдыларын қалыптастыру. Оңтүстік Қазақстан Медицина Академиясы Хабаршы. 2022; 4 (98): 3-8.

3. Алимбатыров М.Р., Тулебаев Е.А. Заманауи ақпараттық-маркетингтік құралдардың халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етудегі рөлі. Оңтүстік Қазақстан Медицина Академиясы Хабаршы. 2021; 4 (942): 77-78.

4. «О защите прав потребителей» Закон РК № 274-IV от 04.05.2010 г. https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z100000274_/z100274.htm (дата обращения: 16.08.2024 г.)

5. Бондал К., Каиргожин Ж. Фармбизнес в сети: какие сложности у интернет-аптек // https://kapital.kz/business/85245/farmbiznes-v-setikakiye-slozhnosti-u-internet-aptek.html (дата обращения: 16.08.2024 г.)

6. Бердиева М. А, Мауленова А. А, Имабаева М. А, Есенкулова Н.Ш. Электронная коммерция на фармацевтическом рынке. Казахстанский журнал медицины и фармации 2023; 2 (1): 16-22.

7. «О разрешениях и уведомлениях» Закон РК № 202-V ЗРК от 16.05.2014 г. с изм. и доп. от 22.07.2024 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1400000202 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

8. «Об утверждении надлежащих фармацевтических практик» Приказ и.о. МЗ РК № ҚР ДСМ-15 от 04.02.2021 г. с изм. и доп. от 03.04.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022167 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

9. «Об утверждении Правил оптовой и розничной реализации лекарственных средств и медицинских изделий» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-104/2020 от 17.09.2020 г. с изм. и доп. от 02.06.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000021229 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

10. «Об утверждении правил маркировки и прослеживаемости лекарственных средств и маркировки медицинских изделий» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-11 от 27.01.2021 г. с изм. и доп. от 01.07.2024 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022146 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

11. Бекмарзаев А.А. Анализ технологий кибербезопасности в государственных учреждениях Казахстана. Умная цифровая экономика. 2023; 3 (2): 90-96.

12. «Об утверждении Концепции кибербезопасности («Киберщит Казахстана»)» Постановление Правительства РК № 407 от 30 июня 2017 г. с изм. и доп. от 17.03.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/P1700000407 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

13. «Об утверждении правил хранения и транспортировки лекарственных средств и медицинских изделий» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-19 от 16.02.2021 г. с изм. и доп. от 02.06.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022230 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

14. «О здоровье народа и системе здравоохранения» Кодекс РК № 360-VI ЗРК от 07.07.2020 г. с изм. и доп. от 08.07.2024 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2000000360 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

15. За 11 дней выявлено 396 правонарушений в сфере реализации лекарств и медицинских изделий //https://www.akorda.kz/ (дата обращения: 16.08.2024 г.)

16. «Об утверждении квалификационных требований, предъявляемых к медицинской и фармацевтической деятельности» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-148/2020 от 22.10.2020 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1500010600/links (дата обращения: 16.08.2024 г.)

17. В Казахстане участились случаи подделки сертификатов соответствия на фармпродукцию: Пресс-служба «Национального центра экспертизы лекарственных средств и медицинских изделий» //https://pharmnewskz.com/ru/news/v-kazahstane-uchastilis-sluchaipoddelki-sertifikatov-sootvetstviya-nafarmprodukciyu_19875 (дата обращения: 16.08. 2024 г.)

18. «Об утверждении Правил выписывания, учета и хранения рецептов» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-112/2020 от 02.10.2020 г.сизм.и доп. от 11.07.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000021493 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

19. «Об утверждении правил осуществления рекламы лекарственных средств и медицинских изделий» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ -288/2020 от 20.12.2020 г. с изм. и доп. от 05.09.2022 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000021872 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

20. «Об утверждении правил этики продвижения лекарственных средств и медицинских изделий» Приказ МЗ РК № ҚР ДСМ-294/2020 от 21.12.2020 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000021870 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

21. «Об утверждении предельных цен производителя на торговое наименование лекарственного средства, предельных цен на торговое наименование лекарственного средства для розничной и оптовой реализации» Приказ и.о. МЗ РК № ҚР ДСМ-94 от 27.08.2021 г. с изм. и доп. от 07.08.2023 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100024229 (дата обращения: 16.08.2024 г.)

22. «О языках в Республике Казахстан» Закон РК № 151 от 11.07.1997 г. с изм. и доп. от 05.07.2024 г. //https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z970000151_ (дата обращения: 16.08.2024 г.)